Савдо жараёнингизни ўрганамиз ва архитектурани таклиф қиламиз
Ишлаб чиқиш бошланишидан олдин каталог, буюртмалар, тўловлар ва ҳисоб тизими билан маълумот алмашиш схемасини тузамиз.
Электрон тижорат тизими маҳсулотни каталогдаги карточкадан бошлаб тўлов қилинган ва етказилган буюртмагача бошқаради. Қуйида тизим модуллари, улар қамраб оладиган жараёнлар ҳамда CRM, ERP, омбор ва кассалар билан боғланиши баён этилган.
Электрон тижорат дастурий таъминоти — маҳсулотлар, нархлар ва қолдиқлар ҳақидаги маълумотларни сақлайдиган, интернет орқали буюртма қабул қиладиган, тўловни амалга оширадиган ва буюртмани бажариш учун омбор, етказиб бериш ҳамда ҳисоб тизимига узатадиган тизим.
Оддий сайтдан фарқли равишда, у саҳифалар билан эмас, ҳисоб объектлари билан ишлайди: маҳсулот, нарх, қолдиқ, буюртма, тўлов, жўнатма ва қайтариш — ҳар бири ўз ҳолати ва тарихига эга ёзувлардир. Бир буюртма илова, савдо автомати, менежер ёки маркетплейс орқали келиши мумкин.
Бу витринанинг ўзи эмас, унинг ортидаги ҳисоб юритиш контуридир. Асосий ҳисобни қайта яратмасдан витринани алмаштириш ёки яна биттасини қўшиш мумкин.
Бизнес электрон тижорат платформасини жорий этишининг олтита сабаби. Платформасиз бу вазифаларнинг ҳар бири жадваллар, ёзишмалар ва қўнғироқлар орқали қўлда бажарилади.
Хусусиятлар, расмлар, нархлар ва қолдиқлар бир жойда сақланади ҳамда барча савдо каналларига узатилади. Сайт, илова ва кассадаги маълумотлар бир-бирига мос келади.
Буюртма сутка давомида автоматик яратилади, текширилади ва тўланади. Инсон фақат қарор керак бўлган ҳолатларда — ноодатий етказиб бериш, баҳсли қайтариш ёки улгуржи буюртмада иштирок этади.
Расмийлаштириш пайтида захиралаш бир маҳсулотни икки марта сотишга йўл қўймайди. Омборда маҳсулот йўқлиги сабабли бекор қилишлар истисно ҳолатга айланади.
Нарх ва чегирмалар карточкаларни қўлда таҳрирлаш билан эмас, қоидалар орқали белгиланади. Минглаб позицияли каталог нархларини бир неча дақиқада қайта ҳисоблаш ва ортга қайтариш мумкин.
Буюртма, тўлов ва жўнатмалар қайта киритилмасдан бухгалтерия ҳамда омбор тизимларига тушади. Солиштириш алоҳида иш бўлмай қолади.
Мижозлар нимани харид қилаётгани, нимани қидириб топа олмаётгани, буюртма расмийлаштиришнинг қаерида чиқиб кетаётгани ва қайси маҳсулотларни қайтараётгани кўринади. Ассортимент маълумотларга асосланиб режалаштирилади.
Автоматлаштириш сотувчини робот билан алмаштириш дегани эмас. Бу такрорий операцияларни тизим доимий қўллайдиган ва тарихга ёзадиган қоидаларга айлантиришдир.
Қоида унинг шартлари ўзгармагунча ишлайди. Назорат сақланиб қолади: ҳар бир автоматик амалнинг муаллифи, вақти ва аввалги қиймати аудит журналида қайд этилади.
Автоматик режимга ўтадиган операциялар:
| Вақт | Тизим автоматик бажарган амал |
|---|---|
| 09:41 | 18% устама: 1 240 та позиция қайта ҳисобланди |
| 10:00 | “Чойга 15% чегирма” акцияси жадвал бўйича бошланди |
| 10:03 | № 14 190 буюртма рад этилди: 2 дона қолдиққа қайтарилди |
| 10:06 | SKU 77-1043 қолдиғи кам: харид бўлимига хабар юборилди |
Каталог — маҳсулотлар ҳақидаги тузилган маълумотлар омбори: нима сотилади, маҳсулотлар бир-биридан нимаси билан фарқ қилади ва харидор уларни қайси белгилар орқали топади.
Ишлайдиган каталог таркиби:

Каталогнинг асосий бирлиги — ноёб омбор ҳисоб бирлигига (SKU) эга маҳсулот позицияси: ўзгармас идентификаторлар, таҳрирланадиган тавсиф ҳамда боғланган расмлар, ҳужжатлар, нархлар ва қолдиқ ёзувлари.
Оммавий операциялар файл, API ёки ҳисоб тизимидан юклама орқали импорт ва экспорт қилинади. Ҳар бир импорт аввал текширилади: нима яратилади, нима ўзгартирилади ёки рад этилади ва нима сабабдан.
Рад этилди: такрорий SKU — 9, мажбурий “Бренд” атрибути бўш — 5, номаълум тоифа — 3. Импорт тасдиқланмагунча каталогга бирорта ҳам қатор ёзилмайди.
Нарх — маҳсулот карточкасидаги майдон эмас, сўров пайтида қоидаларни қўллаш натижасидир. Бир маҳсулот бир вақтда бир нечта нархга эга бўлиши мумкин, тизим эса мос келадиганини танлайди.
Шунинг учун минглаб маҳсулот карточкаларидаги нархларни алоҳида таҳрирлаш шарт эмас. Қоида ёки асосий нархлар рўйхатини ўзгартириш кифоя.
Нарх белгилаш қатламлари:
Ҳар бир нарх ўзгариши қайд этилади: уни ким, қачон, қайси қоида бўйича амалга оширган ва аввалги қиймат қандай бўлган. Бу тарих маржа ҳисоботлари ва баҳсли буюртмаларни текширишда керак бўлади.
Қоидалар шунчаки қўшиб борилмайди, устуворлик бўйича ҳал қилинади. Позиция нархини ҳисоблаш одатда қуйидаги кетма-кетликда бажарилади:
Мослик аниқ белгиланади: қайси чегирмаларни бирлаштириш мумкин, қайсилари ўзаро истисно ва энг кам рухсат этилган нарх қанча. Энг кам нарх қоидаси алоҳида-алоҳида тўғри бўлган бир нечта чегирма биргаликда маҳсулотни зарарли қилиб қўйишига йўл қўймайди.
Акция — тизим мос буюртмаларга автоматик қўллайдиган қоида. Промокод — худди шу турдаги қоида, лекин харидор уни кодли сўз билан фаоллаштиради. Ҳар иккаласи бир хил тарзда белгиланади: шартлар, механика, жадвал ва чекловлар.
Буюртма таркибида нима бўлиши керак: маҳсулотлар, тоифа ёки бренд, энг кам сумма, етказиб бериш усули, мижоз сегменти, савдо канали, кун вақти ёки ҳафта куни.
Фоиз, қатъий сумма, янги нарх, тўпламдаги энг арзон позицияга чегирма, бепул етказиб бериш, совға ёки чегирма ўрнига баллар.
Бошланиш ва якунланиш саналари, ҳар жума каби такрорий вақт оралиғи, ходим иштирокисиз автоматик фаоллаштириш ва ўчириш.
Умумий фойдаланиш чегараси, ҳар бир мижоз учун чеклов, бир марталик шахсий кодлар, бошқа акциялар билан бирга ишламаслиги ва маҳсулотнинг энг кам нархи.
Кампания учун битта умумий код ёки олувчилар учун ноёб кодлар тўплами. Тўпламни файлга экспорт қилиш ва ҳар бир код бўйича кузатиш мумкин.
Ҳар бир акция бўйича буюртмалар сони, жами чегирма, тушум ва чегирмадан кейинги маржани, шунингдек, нечта код ишлатилгани ва нечтаси қолганини кўриш мумкин.
Сават — буюртма қораламаси: харидор ҳам, дўкон ҳам ҳеч қандай мажбурият олмайдиган маҳсулотлар тўплами. Қолдиқ захираланмайди ва нархлар қатъийланмайди, шу сабабли сават ҳар очилганда қайта ҳисобланади.
Қайта ҳисоблаш тўрт нарсани текширади: ҳар бир маҳсулот ҳали ҳам сотувда эканини, етарли қолдиқ борлигини, нарх ўзгармаганини ва чегирмалар амал қилишини. Харидор ўзгаришларни пул ечилгандан кейин эмас, тўловдан олдин кўради.
Сават қуйидагиларни бажара олиши керак:
Расмийлаштириш суммаси: 3 та маҳсулот, 11 640 KGS. Ҳар иккала тафовут ҳам харидорга пул ечилгандан кейин эмас, тўловдан олдин кўрсатилади.

Харидни бошламайдиган рўйхатлар сават ёнида туради: сараланганлар, кутиш рўйхати, хусусиятларни таққослаш ва такрорий буюртма. Буюртма суммаси аниқ қолиши учун улар атайлаб алоҳида сақланади.
Саватларнинг аксарияти буюртмага айланмайди. Тизим уларни вақт белгиси билан сақлайди ва email ёки мессенжер эслатмаси, саватни тиклайдиган ҳавола ёхуд шахсий таклиф орқали харидорни қайтариши мумкин.
Эслатма ҳар бир ҳодиса учун бир марта юборилади ва реклама тарқатмасига айланмайди; обунадан воз кечиш қайтарилган буюртмадан қимматроққа тушади.
Буюртма — харид қилинадиган маҳсулотлар, расмийлаштириш пайтидаги нархлар, мижоз, етказиб бериш ва тўлов шартларини қайд этадиган ҳужжат. Сўнг буюртма чекланган ҳолатлар кетма-кетлигидан ўтади ва ҳар бир ўтиш ёзиб борилади.
Нарх ва чегирмалар расмийлаштириш пайтида қатъийланади. Кейинги нарх ўзгариши ёки акция тугаши мавжуд буюртмага таъсир қилмайди; акс ҳолда тўланадиган сумма чек билан мос келмай қолади.
Буюртмани босқичма-босқич расмийлаштириш:

Одатдаги ҳолатлар: янги → тўлов кутилмоқда → тўланган → йиғилмоқда → етказиб беришга топширилган → етказилган → якунланган. Бекор қилиш ва қайтариш тармоқлари асосий жараён билан ёнма-ён ишлайди. Ҳолатлар тўплами компания жараёнига мосланади, аммо чекланган ва аниқ бўлиб қолади.
Буюртмани таҳрирлаш — ҳуқуқлар билан бошқариладиган алоҳида операция: маҳсулот қўшиш, алмаштириш, миқдорни ўзгартириш, қўшимча тўлов олиш ёки қисман пул қайтариш. Ҳар бир таҳрир буюртма таркибининг аввалги версиясини сақлайди.
Контакт-марказ — алоҳида илова эмас, балки айни буюртмалар навбати устига қурилган иш жойи. Оператор мижоз шахсий кабинетида кўрадиган ёзувларни, шунингдек чекланган операцияларни кўради: буюртма таркибини таҳрирлаш, рухсат этилган миқдорда чегирма бериш, захирани ечиш ва пулни қайтариш.
Мурожаат ҳам буюртма каби ҳолат ва тарихга эга ёзувдир. Унда канал, мавзу, боғлиқ буюртма, масъул ходим ва жавоб муддати бор. Шу сабабли суҳбат сменалар орасида йўқолмайди, натижаси эса мижоз карточкасида кўриниб туради.
Мурожаатни қайта ишлаш тартиби:
Чиқувчи ишлар ҳам шу моделда бажарилади: йиғишдан олдин буюртмани тасдиқлаш, ноодатий етказиб бериш ҳақида қўнғироқ қилиш, ташлаб кетилган саватни қайтариш ёки баҳсли қайтаришни кузатиш. Ҳар бир мулоқот кирувчи мурожаатлар билан бир тарихга ёзилади.

Дўкон карта маълумотларини сақламайди ва тўловни ўзи қайта ишламайди. У мижозни тўлов провайдерига йўналтиради, натижани қабул қилади ва операцияни буюртмага боғлайди. Қолган вазифалар тўловнинг бутун ҳаётий циклини бошқаришдан иборат.

| Буюртма | Операция | Сумма | Ҳолат |
|---|---|---|---|
| 14 208 | Авторизация | 12 480 | Авторизация қилинди |
| 14 201 | Маблағни ечиш | 6 350 | Бажарилди |
| 14 177 | Пулни қайтариш | 2 100 | Бажарилди |
| 14 206 | Авторизацияни бекор қилиш | 3 940 | Бўшатилди |
| 14 209 | Банк рад жавоби 05 | 890 | Қайта уриниш |
Маҳсулот омборда йўқлиги сабабли авторизация пул қайтариш операциясисиз бўшатилди. Худди шу идемпотентлик калити билан қайта сўров юбориш иккинчи қаторни яратмайди.
Банк картаси, QR ёки тезкор тўлов тизими, электрон ҳамёнлар, етказилганда тўлаш, юридик шахслар учун банк ўтказмаси, бўлиб тўлаш ва кредит ёхуд содиқлик баллари.
Аввал авторизация қилинади: сумма картада банд қилинади, аммо ечилмайди. Буюртма йиғилгач маблағ ечилади. Маҳсулот мавжуд бўлмаса, банд қайтариш операциясисиз бўшатилади.
Операция натижаси мижоз сайтга қайтганда эмас, алоҳида серверлараро сўров орқали келади. Браузер ёпилиши тўловни тўхтатмайди; ҳолат хабарнома орқали янгиланади.
Бир хил тўлов сўровини қайта юбориш иккинчи тўловни яратмайди. Ҳар бир операциянинг калити бор ва провайдер ҳамда тизим такрорларни шу орқали аниқлайди.
Онлайн тўловдан сўнг уланган касса тизими фискал чек яратиб, мижозга юборади. Қайтарилган маҳсулотлар учун қайтариш чеки шакллантирилади.
Тизимдаги операциялар ҳар куни провайдер реестри ва банк кўчирмаси билан солиштирилади. Тафовутлар қўлда текшириш учун алоҳида навбатга тушади.
Сотув учун мавжуд қолдиқ — айни пайтда сотиш мумкин бўлган миқдор. У омбордаги жисмоний миқдорга тенг эмас: айрим бирликлар буюртмалар учун захираланган, йўлда ёки шикастланган сифатида блокланган.
Сотув учун мавжуд = жисмоний қолдиқ − захиралар − блокланган қолдиқ + тасдиқланган кирим, агар олдиндан буюртмага рухсат этилган бўлса.
Бир нечта омбор ва жой бўлса, қолдиқ ҳар бири учун алоҳида ҳисобланади. Витрина танланган ҳудудга етказиб бера оладиган омборлардаги жами миқдорни кўрсатади.
Маълумот алмашиш усуллари:
Ҳар бир захиранинг амал қилиш муддати бор. Вақтида тўланмаган буюртма маҳсулотни яна сотувга чиқаради; акс ҳолда ташлаб кетилган саватлар барча мавжуд қолдиқни эгаллаб олади.
| Омбор | Жисмоний | Захираланган | Шикастланган | Мавжуд |
|---|---|---|---|---|
| Марказий | 1 420 | 310 | 24 | 1 086 |
| Восток дўкони | 96 | 12 | — | 84 |
| № 3 олиб кетиш пункти | 40 | 8 | 2 | 30 |
| Кутилаётган кирим | 600 | — | — | 600 |
| Сотув учун мавжуд | 2 156 | 330 | 26 | 1 800 |
Жисмоний — омборда ҳақиқатда мавжуд миқдор, шикастланган — блокланган миқдор. Кутилаётган кирим фақат олдиндан буюртмага рухсат берилган жойларда мавжуд қолдиққа қўшилади. Витрина танланган ҳудудга етказиб бера оладиган омборлардаги жами миқдорни кўрсатади.
Етказиб бериш уч объект билан белгиланади: усул, ҳудуд ва тариф. Қайтариш — ўз ҳужжатига эга тескари жараён, ўтган сана билан расмийлаштирилган бекор қилиш эмас.
Манзилга курьер, олиб кетиш пункти, посилка шкафи, дўкондан олиб кетиш, катта ўлчамли юк учун ташувчи ёки электрон маҳсулотлар учун рақамли етказиб бериш.
Нарх ҳудуд, оғирлик, ҳажм ва буюртма қийматига боғлиқ. Қоидалар бепул етказиб бериш чегараси ҳамда юқори қаватга олиб чиқиш ёки катта ўлчамли маҳсулотлар учун қўшимча тўловни белгилайди.
Сана ва вақт оралиғи омбор иш вақти, йиғиш муддати ва ташувчи жадвалидан ҳисобланади. Тўлган слотлар автоматик ёпилади.
Буюртма API орқали ташувчига узатилади. Тизим кузатув рақами ва ҳаракат ҳолатларини олиб, уларни мижознинг шахсий кабинетида кўрсатади.
Мижоз маҳсулотлар ва сабабни танлайди. Тизим қайтариш муддати ҳамда маҳсулот тури шартларига мослигини текширади, сўнг йўриқномали ҳужжат яратади.
Қабул қилингач маҳсулот сотув қолдиғига қайтарилади ёки шикастланган сифатида ҳисобдан чиқарилади. Маблағ дастлабки тўлов усулига қайтарилиб, қайтариш чеки яратилади.
Қисман қайтариш одатий ҳол: бешта маҳсулотдан биттаси қайтарилиши мумкин. Шу сабабли қайтариш ҳар бир маҳсулот бўйича ҳисобланади, буюртма чегирмаси эса мутаносиб тақсимланади; акс ҳолда қайтариладиган сумма чек билан мос келмайди.
Омборчи — маҳсулотларни жисмонан кўчирадиган ходим: етказмани қабул қилади, ячейкага жойлайди, буюртма маҳсулотларини йиғади ва қадоқланган қутини курьерга топширади. Тизим бу амалларни ходим ҳисоботидан эмас, ҳар бир операцияни штрих-код орқали сканерлашдан билади.
Бу фарқ муҳим. Рўйхатда “бажарилди” белгиси ниятни, сканерлаш эса фактни тасдиқлайди: аниқ SKU, ячейка, ходим ва сониягача вақт. Нотўғри киритилган SKU бир ой ўтиб инвентаризацияда аниқланади, илова эса нотўғри штрих-кодни дарҳол рад этади.
Омбор сменасидаги вазифалар:

Ҳар бир скан қолдиқ ўтказмасидир: ячейка баланси ҳужжатлар кун охирида киритилганда эмас, операция содир бўлган заҳоти ўзгаради. Витрина, касса ва контакт-марказ бир хил қолдиқни ўқийди, шу сабабли “онлайн мавжуд, жавонда йўқ” одатий ҳол бўлмай қолади.
Йиғиш аниқлиги — 99,4%: смена давомида 7 та скан блокланди ва ҳар бир хато дарҳол тузатилди. Рақамлар алоҳида табелдан эмас, айни қолдиқ ўтказмаларидан олинган.
Курьер — буюртмани бажаришнинг сўнгги бўғини ва мижоз шахсан учрашадиган ягона ходим. Илованинг икки вазифаси бор: курьерни йўналиш бўйлаб бошқариш ва кейин нима бўлганини қўнғироқ билан аниқлашга ҳожат қолдирмай, топширишни ишончли қайд этиш.
Асосий операция — топшириш пайтида QR-кодни сканерлаш. Код буюртма ёрлиғига чоп этилади ёки мижоз экранида кўрсатилади. Скан акс ҳолда баҳсга айланадиган саволларга жавоб беради: бу тўғри буюртмами, тўғри олувчига топширилдими ва қайси дақиқада?
Диспетчер айни илованинг бошқа томонида ишлайди: ҳудуд, оғирлик, ҳажм ва етказиб бериш оралиғи бўйича йўналиш тузади, курьерларни тайинлайди, смена харитасини кузатади ҳамда кечикиш, мижоз билан боғланиб бўлмаслиги ёки эшик олдида рад этиш каби носозликларни ҳал қилади.
Курьер сменаси босқичма-босқич:

Курьер белгилаган ҳолатни мижоз ўз кабинетида, оператор эса буюртмада кўради. Алоҳида “курьер журнали” йўқ: бир ҳодисадан учала томон фойдаланади.
Омборчилар ва курьерлар турли жойларда турли иловалардан фойдаланади, аммо битта буюртмани бошқаради. Уларни кун охиридаги ҳисоботлар эмас, олтита умумий қоида боғлайди.
Йиғиш вазифаси, қадоқлаш рўйхати ва йўналиш варағи мустақил ҳужжатлар эмас; улар битта буюртманинг турли кўринишлари. Оператор қўшган маҳсулот омборчига қайта киритилмасдан етиб боради.
Маҳсулотлар омбордан курьерга ва курьердан мижозга сканерлаш орқали ўтади. Исталган пайтда тизим буюртма жисмонан кимда эканини ва қайси дақиқадан бери эканини кўрсатади.
Амални бажарган шахс уни содир бўлган жойда қайд этади. Диспетчер ҳолатларни қўлда кўчирмайди, шу сабабли факт билан унинг ёзуви орасида бир неча соатлик узилиш бўлмайди.
Иккала илова ҳам операцияларни маҳаллий навбатга ёзади ва алоқа тиклангач узатади. Ҳар бир операциянинг калити бор, шу сабабли қайта уриниш иккинчи йиғиш ёки топширишни яратмайди.
Қабулдаги камомад, нотўғри маҳсулот, синиш ёки манзилдаги қисман рад этиш жим қолдиқ тузатиши эмас, сабаб ва масъул шахсга эга алоҳида ёзувга айланади.
Бир соатда йиғилган маҳсулотлар, йиғиш аниқлиги, ваъда қилинган оралиқда етказилганлар улуши, манзилдаги вақт ва қисман рад этиш даражаси. Юклама ва бонуслар таассуротлардан эмас, шу фактлардан ҳисобланади.
Бу жорий этиш талабини белгилайди: омбор ва етказиб бериш тизимга биргаликда уланиши керак. Курьер иловасисиз омбор иловаси аниқ баланс беради, аммо буюртма жўнатилиши билан у кўздан йўқолади.
Шахсий кабинет — операторга мурожаат қилмасдан мижознинг ўз маълумотларига кириши: буюртмалар, ҳужжатлар, манзиллар, тўлов усуллари ва қайтаришлар. Кабинетда жавоб топилган ҳар бир савол қўллаб-қувватлаш хизматига келмайдиган қўнғироқдир.
Кабинет маълумотларнинг алоҳида нусхасини сақламайди. У оператор бошқарув панелида кўрадиган айни ёзувларни фақат шу мижоз ва унга рухсат берилган операциялар доирасида кўрсатади.
У қуйидагиларни ўз ичига олади:
B2B кабинет мураккаброқ: ташкилотда турли ҳуқуқларга эга бир нечта ходим бор. Харидор буюртмани тайёрлайди, менежер тасдиқлайди, бухгалтер эса якуний ҳужжатларни олади. Буюртма битта, амаллар эса ажратилган.
Бир марталик код ёки парол орқали кириш, тўловлар ва контактларни ўзгартириш учун иккинчи омил ҳамда нотаниш қурилмани узиш мумкин бўлган сессиялар журнали. Email ёки телефон ўзгариши эски ва янги контакт орқали тасдиқланади.
Оператор буюртмада айни ёзувларни кўради: ҳодисалар умумий, шахсий кабинет учун алоҳида журнал йўқ. Чек ва юкхат Ҳужжатлар бўлимида мавжуд.
Интеграция — ташқи тизим билан келишилган маълумот алмашиш: нима, қайси форматда, қанчалик тез-тез узатилади, маълумот эгаси ким ва хато юз берса нима бўлади.
Одатда уланадиган тизимлар:

Интеграциядаги асосий қарор — маълумот эгаси. Ҳар бир моҳият учун эгаси бўлган тизим белгиланади: маҳсулот асосий маълумотлари ва нархлар ERP дан, мижозлар CRM дан, қолдиқ омбордан келади, буюртмалар эса электрон тижоратда яратилади. Бир майдонни иккала тизимда таҳрирлаш доимий тафовутларга олиб келади, шу сабабли икки томонлама эгаликдан қочилади.
| Тизим | Узатиладиган маълумот | Хабарлар | Натижа |
|---|---|---|---|
| ERP | маҳсулот асосий маълумотлари, нархлар | 4 120 | Хатосиз |
| Омбор | қолдиқ, захиралар | 18 640 | 2 та қайта уриниш |
| CRM | мижозлар, сегментлар | 1 305 | Хатосиз |
| Маркетплейс | буюртмалар, қолдиқ | 2 470 | 1 таси текширилмоқда |
Интеграция одатда ишга тушишда эмас, олти ой ўтиб ташқи тизим янгиланганда, канал бир соат ишламай қолганда ёки маълумотномага кутилмаган қиймат кирганда бузилади. Олти қоида алмашув бундай ҳодисаларга бардош беришини белгилайди.
Буюртмани расмийлаштириш ташқи тизимни кутмайди. Хабар навбатга тушиб алоҳида қайта ишланади, шу сабабли омбор ишламаса ҳам савдо тўхтамайди.
Етказилмаган хабар ошиб борувчи оралиқларда қайта юборилади. Барча уринишлардан кейин ҳам ишламаган хабар йўқолмайди, текшириш навбатига тушади.
Қайта юборилган хабар иккинчи буюртмани яратмайди ёки қолдиқни икки марта камайтирмайди. Қабул қилувчи такрорни операция калити орқали аниқлайди.
Формат ўзгариши янги версия сифатида чиқарилади, эскиси эса ишлашда давом этади. Ташқи истеъмолчилар ўз жадвали бўйича кўчади.
Ҳар бир хабар танаси, вақти, натижаси ва уринишлар сони билан сақланади. Ҳодисани текшириш хотирага эмас, журналга таянади.
Асосий рақамлар мунтазам солиштирилади: буюртмалар, тўлов суммалари ва қолдиқ. Тафовут инвентаризацияда аниқланиш ўрнига вазифага айланади.
Каталог ва буюртмалар
Тўловлар
Қолдиқ ва омбор
Таҳлил
Таҳлил фақат ташқи трафик ҳисоблагичларига эмас, савдо ва хатти-ҳаракатлар ҳақидаги бирламчи маълумотларга қурилади. Трафик ҳисоблагичи саҳифа кўришларини билади; тизим эса пул, маҳсулот ва қайтаришларни билади.
Ҳисоботларни давр, савдо канали, тоифа, бренд, омбор, ҳудуд, мижоз сегменти ёки акция бўйича кесиш мумкин. Ҳар бир кўрсаткич барча кесимларда мавжуд ва файл ёки маълумотлар омборига экспорт қилинади.

Энг кескин пасайиш сават билан расмийлаштириш орасида. Аввало рўйхатдан ўтиш, етказиб беришни ҳисоблаш ва тўлов усулларини текшириш керак.
Хавфсизлик уч тамойилга таянади: тўлов маълумотлари дўкон тизимига ҳеч қачон кирмайди, шахсий маълумотлар зарур миқдордагина ва назорат остида сақланади, пул ёки буюртма билан боғлиқ ҳар бир амал аудит изини қолдиради.
Карта рақамлари сертификатланган провайдер томонида киритилади ва дўкон тизимига тушмайди. Такрорий ечишлар учун карта рақами эмас, токен сақланади.
Барча трафик HTTPS орқали ўтади. Маълумотлар базасининг махфий майдонлари шифрланади, шифрланган захира нусхалар эса ишлаб чиқариш муҳитидан алоҳида сақланади.
Роллар бўйича кириш: контент-менежер тўловларни кўрмайди, оператор эса нархларни ўзгартира олмайди. Бошқарув панелига кириш икки омилли тасдиқлашни талаб қилади.
Нархни ким ўзгартирди, буюртмани бекор қилди ёки мижозлар базасини экспорт қилди. Ёзувлар ўзгартирилмайди ва операцион маълумотлардан алоҳида сақланади.
Фақат зарур бўлган энг кам маълумот йиғилади, сақлаш муддати белгиланади, сўровга кўра ўчирилади, қайта ишлаш ва кампаниялар учун розилик эса сана ва манбаси билан қайд этилади.
Сўровлар тезлигини чеклаш, шакллардаги қийматларни саралаб топишдан ҳимоя, промокодларни қайта ишлатиш назорати ва йиғишдан олдин буюртма фирибгарлигини текшириш.
Тиклаш — алоҳида йўналиш. Тиклаш синовдан ўтмагунча захира нусхалар фойдасиз: синов муҳити ҳодиса пайтида илк марта эмас, жадвал бўйича ишга туширилади.
Масштаблаш — қайта ёзмасдан ўсиш қобилияти. Учта миқдор ўсади: каталог ҳажми, бир вақтдаги ташрифчилар ва бир соатдаги буюртмалар.
Каталог қидирув ва филтрлаш билан, энг юқори трафик саҳифаларни етказиш билан, буюртмалар ҳажми эса маълумотлар базаси ва ташқи интеграциялар билан чекланади. Ҳар бири зарур пайтда жорий этиладиган алоҳида ечимни талаб қилади.
Амалда қўлланиладиган усуллар:
| Кўрсаткич | Ўлчанган | Чегара |
|---|---|---|
| Каталог жавоби, p95 | 180 мс | 400 мс |
| Бир соатдаги энг кўп буюртмалар | 3 000 | 2 400 |
| Кешдан берилган жавоблар | 86% | 70% |
| Каталогни қайта индекслаш | 9 дақ. | 20 дақ. |
| Захира нусхадан тиклаш | 22 дақ. | 60 дақ. |
Тизим модуллардан йиғилади: ҳар бири ўз маълумоти ва операциялари учун жавоб беради, уларнинг алоқалари эса аниқ белгиланади. Уни босқичма-босқич ишга тушириш мумкин: аввал каталог ва буюртмалар, кейин содиқлик, таҳлил ва ташқи каналлар.
Маҳсулот позициялари, SKU, тавсифлар, эълон қилиш ҳолатлари, карточка версиялари ва сотувдан олинган маҳсулотлар архиви.
Бўлимлар дарахти, маҳсулотларни бир неча тармоққа боғлаш, саралаш ҳамда коллексия ва мавсумий бўлимлар учун ландинг саҳифалар.
Кўрсатиш қоидаларига эга турли хилдаги хусусиятлар маълумотномаси; филтрлар, таққослаш ва маркетплейсга экспорт учун асос.
Бир карточкадаги ўлчам, ранг ва ҳажмлар, аммо алоҳида SKU ҳамда қолдиқлар. Бир нечта таркибий маҳсулотни ҳисобдан чиқарадиган комплектлар.
Расмлар, видеолар ва ҳужжатлар, формат ва аниқликларни автоматик яратиш, мойбўёқлар ҳамда маҳсулотлар билан боғлаш.
Нархлар рўйхатлари, устама қоидалари, ҳажм поғоналари, шахсий ва шартнома нархлари, валюталар, яхлитлаш, солиқлар ва тарих.
Ишга тушиш шартлари, чегирма механикаси, жадваллар, чекловлар, код тўпламларини яратиш, мослик ва энг кам нарх.
Қурилмалараро сават, нарх ва мавжудликни қайта ҳисоблаш, расмийлаштириш босқичлари, меҳмон буюртмалари ва ташлаб кетилган саватни қайтариш.
Барча каналлар учун битта буюртмалар навбати, ҳолатлар ва ўтишлар, таркиб ўзгаришлари, қўшимча тўловлар, ажратилган жўнатмалар ва бекор қилишлар.
Провайдер уланишлари, авторизация ва маблағни ечиш, қисман ва тўлиқ қайтариш, хабарномаларни қайта ишлаш ҳамда солиштириш.
Сотув ва қайтариш чеклари, онлайн касса билан алмашув, чеклар мижозга етказилиши ва юборилмаган ҳужжатларни кузатиш.
Омборлар бўйича қолдиқ, муддати тугайдиган захиралар, шикастланган маҳсулотларни блоклаш, етказма ва қайтаришни қабул қилиш ҳамда энг кам қолдиқ чегаралари.
Етказиб бериш усуллари, ҳудудлар, тарифлар, вақт оралиғи ва слотлар, жўнатма яратиш, ҳолатларни кузатиш ҳамда ҳужжат чоп этиш.
Ҳар бир маҳсулот бўйича сўровлар, шарт ва муддатни текшириш, қабул қилиш, пулни қайтариш, қолдиққа қайтариш ёки шикастланган сифатида ҳисобдан чиқариш.
Кабинетлар, манзиллар, юридик шахслар ва шартномалар, буюртмалар тарихи, сегментлар ҳамда маълумотларни қайта ишлашга розилик.
Баллар, даражалар, ҳисоблаш ва ишлатиш қоидалари, балларнинг амал қилиш муддати, шахсий таклифлар ва тавсиялар.
Қидирув индекси, морфология ва синонимлар, хатоларни тузатиш, атрибут филтрлари, саралаш ва натижасиз сўровлар.
Боғлиқ ва ўхшаш маҳсулотлар, “кўпинча бирга харид қилинади”, сараланган коллексиялар ва буюртмалар тарихига асосланган қоидалар.
Саҳифалар, мақолалар, баннерлар, мета-теглар ва саҳифа URL лари, маҳсулотларнинг тузилган маълумотлари, сайт харитаси ва маҳсулот фид-ленталари.
Ҳодисалар бўйича email, SMS, мессенжер ва push-хабарлар, хабар андозалари, жадвал ва етказиш журнали.
Савдо, маржа, қолдиқ, воронка ва қайтариш ҳисоботлари, махсус кесимлар, экспорт ва маълумотлар витриналари.
CRM, ERP, омбор, касса, тўлов ва логистика хизматлари ҳамда маркетплейслар билан алмашув. API, вебҳуклар ва навбатлар.
Бўлим ва операциялар бўйича роллар ҳамда ҳуқуқлар, икки омилли тасдиқлаш ва ходимлар фаолияти журнали.
Битта ядродаги бир нечта витрина, кўп тил ва валюта, бир нечта юридик шахс ва омбор ҳамда ҳудудий қўллаб-қувватлаш.
Бутун тизим битта релизда ишга туширилмайди. Қуйидаги кетма-кетлик боғлиқликларни акс эттиради: ҳар бир қадам аввалгисида яратилган маълумотларга таянади.
Жорий жараёнлар, маълумотномалар ва маълумот эгаси тизимлари. Натижа — моҳиятлар модели ва интеграциялар харитаси.
Маҳсулот асосий маълумотларини кўчириш, атрибут ва тоифаларни созлаш, нарх ва қолдиқ алмашуви. Ҳақиқий маълумотларда текшириш.
Буюртмани расмийлаштириш, ҳолатлар, тўлов провайдери, фискал чеклар ва бажаришга топшириш. Ассортиментнинг бир қисми билан дастлабки ишга тушириш.
Етказиб бериш ва қайтаришлар, содиқлик, таҳлил ва янги савдо каналлари. Ҳар бир йўналиш — алоҳида, ўлчанадиган релиз.
Ҳозир нималар борлигини айтинг: ҳисоб тизими, омбор, касса ва жорий витрина. Жараённи ўрганиб, ечим архитектурасини таклиф қиламиз.